Specjalista ds. zrównoważonego rozwoju: obowiązki, umiejętności, wynagrodzenie

Autor: 👤 ePraceo.pl | Publikacja: 2026-09-29

Specjalista ds. zrównoważonego rozwoju gromadzi i weryfikuje dane firmy dotyczące kwestii środowiskowych, społecznych i ładu korporacyjnego, oblicza jej ślad węglowy, przygotowuje raporty ESG oraz odpowiada na pytania dotyczące zrównoważonego rozwoju zadawane przez klientów, banki i audytorów. Stanowisko to nie wymaga licencji, ale konieczne są wysokie umiejętności w zakresie pracy z danymi, znajomość języka angielskiego oraz praktyczna znajomość unijnych zasad sprawozdawczości.

Czym zajmuje się specjalista ds. zrównoważonego rozwoju w polskiej firmie?

Nazwa stanowiska brzmi strategicznie, jednak większość tygodnia poświęca się na pracę z danymi. Typowy specjalista ds. zrównoważonego rozwoju gromadzi faktury za prąd i gaz ze wszystkich zakładów, dane z kart paliwowych floty firmowej, zapisy dotyczące uzupełniania czynników chłodniczych od zespołu konserwacyjnego, dane dotyczące odpadów z rejestru BDO (krajowej bazy danych odpadów) oraz dane dotyczące zatrudnienia z działu kadr. Liczby te stanowią podstawę wykazu emisji gazów cieplarnianych i są fundamentem każdego raportu ESG.

Drugi duży blok zadań pochodzi z zewnątrz. Klienci z Zachodu wysyłają kwestionariusze dla dostawców, sieci handlowe proszą o ślad węglowy produktów, a banki dołączają ankiety ESG do wniosków kredytowych. Wielu polskich producentów zatrudniło swojego pierwszego specjalistę ds. zrównoważonego rozwoju właśnie dlatego, że klient z Niemiec lub Skandynawii zażądał oceny EcoVadis lub danych dotyczących emisji w określonym terminie.

Pozostała część pracy dotyczy zarządzania zmianą. Wspólnie z zespołami ds. energii i produkcji opracowujesz plan dekarbonizacji, przygotowujesz projekty polityk (dotyczących ochrony środowiska, praw człowieka oraz kodeksu postępowania dostawców), przeprowadzasz podwójną ocenę istotności oraz wyjaśniasz zarządowi, co oznaczają poszczególne dane i które z nich zostaną zweryfikowane przez audytora.

Typowy cykl roczny

• Styczeń–marzec: zamknięcie danych z poprzedniego roku, obliczenie emisji w zakresie 1, 2 i 3, przygotowanie części sprawozdania zarządu poświęconej zrównoważonemu rozwojowi.
• Wiosna: współpraca z firmą audytorską w zakresie poświadczenia, udzielanie odpowiedzi na pytania audytorów, uzupełnianie braków w danych.
• Lato: zgłoszenia do EcoVadis i CDP, ankiety dla klientów, aktualizacja oceny istotności.
• Jesień: budżetowanie projektów redukcyjnych, wyznaczanie celów na następny rok, szkolenie menedżerów dostarczających dane.

Analityk ds. zrównoważonego rozwoju, specjalista ds. ESG, menedżer ds. CSR: co oznacza każdy z tych tytułów?

Polskie portale z ofertami pracy używają kilku nazw na określenie bardzo podobnych stanowisk. Analityk ds. zrównoważonego rozwoju (sustainability analyst) zazwyczaj oznacza stanowisko skupione na danych: obliczenia emisji, pulpity wskaźników KPI, jakość danych. Specjalista ds. ESG i specjalista ds. zrównoważonego rozwoju to terminy w większości zamienne, obejmujące dane, sprawozdawczość oraz polityki. Specjalista ds. CSR zajmuje się raczej projektami społecznymi, wolontariatem pracowniczym i komunikacją, podczas gdy menedżer ds. zrównoważonego rozwoju odpowiada za strategię i podlega zarządowi.

Zwróć uwagę na zakres obowiązków, a nie na tytuł. Jeśli w ogłoszeniu wymieniono GHG Protocol, ESRS i Power BI, masz do czynienia ze stanowiskiem typu analitycznego. Jeśli mowa jest o dialogu z interesariuszami, darowiznach i mediach społecznościowych firmy, jest to bliższe obszarowi CSR i PR. W firmach konsultingowych ta sama praca nosi nazwę konsultanta lub współpracownika ds. ESG, a portfel klientów zastępuje jednego pracodawcę.

W KZiS (Klasyfikacja Zawodów i Specjalności) nie ma oddzielnego kodu dla tego zawodu. Pracodawcy wybierają najbliższy dostępny kod, na przykład z grupy specjalistów ds. ochrony środowiska (grupa 2133) lub specjalistów ds. zarządzania i doradztwa, w zależności od tego, gdzie stanowisko to znajduje się w strukturze organizacji.

Jak zmiany wprowadzone w ramach Omnibus I wpłynęły na zawody związane ze zrównoważonym rozwojem?

Polska wdrożyła unijną dyrektywę CSRD poprzez nowelizację ustawy o rachunkowości w grudniu 2024 r. Duże przedsiębiorstwa miały obowiązek publikować oświadczenia dotyczące zrównoważonego rozwoju zgodnie z ESRS oraz poddawać je weryfikacji przez biegłego rewidenta. Wywołało to falę zatrudnienia w 2024 r. i na początku 2025 r., głównie na stanowiskach związanych ze sprawozdawczością.

Następnie UE przyjęła pakiet upraszczający Omnibus I, opublikowany jako dyrektywa 2026/470 w lutym 2026 r. Ograniczył on obowiązkową sprawozdawczość do przedsiębiorstw i grup zatrudniających ponad 1000 pracowników i osiągających obroty netto powyżej 450 mln euro. Polska wdraża go w dwóch etapach, zaczynając od nowelizacji ustawy o rachunkowości podpisanej w marcu 2026 r. Wiele średnich firm, które przygotowały się do CSRD, zostało zwolnionych z tego obowiązku.

Zapotrzebowanie na specjalistów ds. zrównoważonego rozwoju nie zniknęło, ale zmieniło charakter. Obecnie mniej firm zatrudnia pracowników wyłącznie w celu sporządzenia sprawozdania ustawowego. Więcej firm zatrudnia ich ze względu na presję ze strony łańcucha dostaw: największe grupy nadal sporządzają sprawozdania dotyczące swojego łańcucha wartości, więc ich polscy dostawcy i tak muszą dostarczać dane dotyczące emisji, polityki i certyfikaty. Ślad węglowy produktów, wyniki EcoVadis oraz bankowe kwestionariusze ESG stały się głównymi czynnikami napędzającymi zmiany w przemyśle wytwórczym, logistyce i przetwórstwie spożywczym.

Jakie standardy i narzędzia pojawiają się w ogłoszeniach o pracę?

Polscy pracodawcy są zaskakująco spójni w tym, co wymieniają. W ogłoszeniu o pracę dla specjalisty ds. zrównoważonego rozwoju można spodziewać się większości z poniższych elementów:

• Protokół GHG oraz podział na kategorie zakresu 1, zakresu 2 (związane z lokalizacją i rynkiem) oraz zakresu 3.
• ESRS (Europejskie Standardy Sprawozdawczości w zakresie Zrównoważonego Rozwoju), zwłaszcza E1 dotyczący klimatu, oraz podwójna ocena istotności.
• Taksonomia UE, głównie w przedsiębiorstwach energetycznych, nieruchomościowych i finansowych.
• Norma ISO 14001 dotycząca zarządzania środowiskowego oraz norma ISO 14064 lub ISO 14067 w zakresie weryfikacji emisji i śladu węglowego produktów.
• EcoVadis, CDP oraz SBTi (inicjatywa Science Based Targets), wymagane przez klientów i inwestorów.
• Biegła znajomość programu Excel na zaawansowanym poziomie, często Power BI, czasami dedykowana platforma danych ESG.
• Język angielski na poziomie umożliwiającym czytanie przepisów i komunikację z centralą grupy.

Pomocna jest również wiedza z zakresu ochrony środowiska specyficzna dla Polski: sprawozdawczość do KOBiZE (krajowego centrum inwentaryzacji emisji), rejestru odpadów BDO, pozwoleń wodnych i pozwoleń zintegrowanych. W zakładzie produkcyjnym zadaniami tymi często zajmuje się specjalista ds. ochrony środowiska, a obie role ściśle ze sobą współpracują. Jeśli zużycie wody jest istotnym zagadnieniem dla Twojej firmy, będziesz również współpracować ze specjalistą ds. gospodarki wodnej, który zajmuje się pozwoleniami i danymi dotyczącymi poboru wody.

Jak zostać specjalistą ds. zrównoważonego rozwoju?

Nie ma ustalonej ścieżki kariery, egzaminu państwowego ani licencji. Pracodawcy zwracają uwagę na to, jak potrafisz radzić sobie z danymi i przepisami, i przyjmują kandydatów z różnych środowisk. Każdy punkt wyjścia daje ci inne atuty.

• Inżynieria środowiska, ochrona środowiska lub energetyka: najszybsza droga do projektów związanych z rozliczaniem emisji dwutlenku węgla i dekarbonizacją. Znasz już współczynniki emisji, audyty energetyczne i pozwolenia.
• Finanse, księgowość lub kontrola: solidna droga do stanowisk związanych ze sprawozdawczością. Oświadczenia dotyczące zrównoważonego rozwoju znajdują się obecnie w sprawozdaniu zarządu, podlegają tym samym terminom i są weryfikowane przez tę samą firmę audytorską.
• HR, prawo lub compliance: dobra podstawa do pracy w obszarze społecznym i ładu korporacyjnego: warunki pracy w łańcuchu dostaw, zgłaszanie nieprawidłowości, przeciwdziałanie korupcji, due diligence w zakresie praw człowieka.
• Komunikacja i CSR: przydatne, ale same w sobie rzadko wystarczają w dzisiejszych czasach. Przed ubieganiem się o stanowiska związane ze sprawozdawczością ESG warto zdobyć umiejętności w zakresie danych.

Studia podyplomowe z zakresu zrównoważonego rozwoju lub zarządzania ESG cieszą się popularnością na polskich uczelniach i w szkołach biznesowych, a wielu aktywnych zawodowo specjalistów ukończyło je, pracując już w powiązanej branży. Krótkie kursy dotyczące obliczeń zgodnie z GHG Protocol, ESRS i EcoVadis są przydatne, gdy kończą się praktycznym ćwiczeniem na prawdziwych danych. Sam certyfikat nie zapewni zatrudnienia; przykładowy ślad węglowy obliczony samodzielnie będzie bardziej pomocny podczas rozmowy kwalifikacyjnej.

Realistycznym punktem wyjścia jest staż lub stanowisko na niższym szczeblu w firmie konsultingowej albo awans wewnętrzny. Wielu specjalistów zaczynało jako specjaliści ds. środowiska, kontrolerzy lub inżynierowie ds. jakości, którzy przejęli obowiązki związane z ESG, gdy pojawił się pierwszy kwestionariusz od klienta. Przygotowując swoją aplikację, opisz konkretne wyniki, na przykład: „obliczyłem emisje Scope 1 i 2 dla trzech zakładów”. Nasz przewodnik na stronie jak napisać CV, które pokazuje wyniki wyjaśnia, jak sformułować takie osiągnięcia.

Ile zarabia specjalista ds. zrównoważonego rozwoju?

Wynagrodzenie specjalisty ds. zrównoważonego rozwoju jest zazwyczaj powyżej średniej krajowej, nawet na poziomie juniora w dużych firmach, ponieważ pracodawcy konkurują o osoby łączące umiejętności analityczne, wiedzę regulacyjną i znajomość języka angielskiego. Młodsi analitycy w mniejszych firmach poza dużymi miastami mogą zaczynać od wynagrodzenia zbliżonego do średniej krajowej.

Czynniki, które mają największy wpływ na wysokość wynagrodzenia, to:

• Rodzaj pracodawcy: międzynarodowe koncerny, banki i Wielka Czwórka płacą więcej niż lokalni producenci i instytucje publiczne.
• Lokalizacja: Warszawa, Kraków, Wrocław i Trójmiasto oferują najwyższe stawki i najwięcej możliwości pracy hybrydowej.
• Doświadczenie w zakresie Scope 3 i audytu: prowadzenie inwentaryzacji łańcucha wartości lub projektu poświadczającego stanowi silny atut w negocjacjach.
• Forma zatrudnienia: doświadczeni konsultanci często pracują na podstawie umów B2B, co podnosi stawkę nominalną, ale pozbawia ich prawa do płatnego urlopu oraz składek pracodawcy.
• Języki: znajomość języka niemieckiego stanowi wyraźną zaletę w firmach obsługujących niemiecki sektor motoryzacyjny i detaliczny.

Przejście na stanowisko menedżera ds. zrównoważonego rozwoju lub starszego konsultanta zazwyczaj wiąże się z wynagrodzeniem znacznie przewyższającym średnią krajową.

Gdzie pracują specjaliści ds. zrównoważonego rozwoju?

Największą grupą pracodawców zatrudniających specjalistów ds. zrównoważonego rozwoju są firmy, które nadal składają sprawozdania zgodnie z CSRD: grupy notowane na giełdzie, banki, ubezpieczyciele, przedsiębiorstwa energetyczne i sieci handlowe. Drugą grupę stanowią ich dostawcy, głównie producenci i firmy logistyczne, które muszą dokumentować swój ślad węglowy, aby utrzymać kontrakty. Trzecią grupę stanowią firmy konsultingowe, od Wielkiej Czwórki po małe butikowe firmy, które przygotowują dla klientów analizy śladu węglowego i raporty.

Wśród innych pracodawców znajdują się deweloperzy nieruchomości zajmujący się certyfikacją BREEAM i LEED, instytucje finansowe sporządzające sprawozdania zgodnie z SFDR (unijnymi przepisami dotyczącymi ujawniania informacji w zakresie zrównoważonego finansowania) oraz, rzadziej, miasta i spółki publiczne opracowujące plany klimatyczne. Nawet małe firmy produkcyjne są pytane o swój wpływ na środowisko; na przykład drukarnia produkująca tekstylia promocyjne może być zmuszona do wyjaśnienia klientowi marki, jakie farby i odpady wykorzystuje, jak opisano w naszym artykule na temat zawodu sitodrukarza.

Większość stanowisk to praca biurowa z opcją hybrydową. Wizyty w zakładach produkcyjnych i magazynach są częścią pracy w sektorze produkcyjnym, ponieważ jakość danych poprawia się, gdy można na własne oczy zobaczyć, jak odczytuje się liczniki i gdzie składowane są odpady.

Komu ta praca się spodoba, a kto będzie się frustrował?

Będziesz się dobrze sprawdzać jako specjalista ds. zrównoważonego rozwoju, jeśli lubisz arkusze kalkulacyjne, które trzeba uzgodnić, czerpiesz przyjemność z czytania przepisów i potrafisz wyjaśniać zagadnienia techniczne osobom, które wolałyby robić coś innego. Najlepsi specjaliści są wytrwali: jeden kierownik zakładu, który nigdy nie przesyła swoich danych, może zablokować cały raport.

Ta praca będzie dla Ciebie źródłem frustracji, jeśli oczekujesz głównie kreatywnych kampanii lub szybkich sukcesów w dziedzinie ochrony środowiska. Znaczna część obowiązków polega na prowadzeniu dokumentacji, dopytywaniu się u współpracowników oraz dostosowywaniu się do przepisów, które zmieniły się kilkakrotnie w ciągu dwóch lat. Twój wpływ zależy od zaangażowania zarządu, a w niektórych firmach zrównoważony rozwój nadal traktowany jest raczej jako obowiązek sprawozdawczy niż kwestia biznesowa.

Jakich błędów popełniają ludzie, rozpoczynając pracę w obszarze ESG?

• Zapamiętywanie przepisów bez opanowania obliczeń. Rekruterzy sprawdzają, czy potrafisz zastosować współczynniki emisji i sporządzić wykaz, a nie czy potrafisz wyrecytować z pamięci tematy ESRS.
• Ignorowanie zmian wprowadzonych w Omnibusie. Mówienie podczas rozmowy kwalifikacyjnej o progach CSRD, które już nie obowiązują, świadczy o nieaktualnej wiedzy.
• Traktowanie zakresu 3 wyłącznie jako ćwiczenia z szacowania. Klienci coraz częściej oczekują danych dotyczących konkretnych dostawców, dlatego umiejętności w zakresie współpracy z dostawcami mają znaczenie.
• Pomijanie uzasadnienia biznesowego. Zarządy zatwierdzają projekty redukcyjne, które obniżają koszty energii lub zabezpieczają umowy. Naucz się przedstawiać oba efekty łącznie.

Czy sztuczna inteligencja zastąpi specjalistę ds. zrównoważonego rozwoju?

Narzędzia oparte na sztucznej inteligencji już teraz przyspieszają najbardziej powtarzalne elementy pracy specjalisty ds. zrównoważonego rozwoju: pozyskiwanie danych z faktur, przyporządkowywanie działań do współczynników emisji, sporządzanie tekstów polityk oraz wypełnianie kwestionariuszy. Dedykowane platformy ESG wykorzystywane przez polskie firmy coraz częściej zawierają takie funkcje.

To, co pozostaje w gestii ludzi, to osąd i odpowiedzialność. Ktoś musi zdecydować, co ma znaczenie, bronić wyborów metodologicznych przed audytorem, negocjować dane z dostawcami i zatwierdzać liczby, które trafią do publicznego raportu. Rola ta prawdopodobnie będzie ewoluować w kierunku sytuacji, w której mniej osób będzie zajmować się większą ilością danych, więc umiejętności analityczne i komunikacyjne będą miały większe znaczenie niż ręczne wprowadzanie danych.

Często zadawane pytania

Czy potrzebuję konkretnego wykształcenia, aby zostać specjalistą ds. zrównoważonego rozwoju?

Prawo nie wymaga konkretnego wykształcenia. Pracodawcy najczęściej oczekują wyższego wykształcenia w zakresie ochrony środowiska, inżynierii środowiska, ekonomii, finansów lub zarządzania. Decydująca jest wiedza praktyczna: obliczenia zgodnie z GHG Protocol, ESRS, Excel i znajomość języka angielskiego. Studia podyplomowe z zakresu zrównoważonego rozwoju lub ESG są powszechnym sposobem na przejście z pokrewnej dziedziny i wykazanie zaangażowania w tę dziedzinę.

Czy po zmianach wprowadzonych ustawą Omnibus nadal istnieje zapotrzebowanie na specjalistów ds. zrównoważonego rozwoju?

Tak, choć powody uległy zmianie. Mniej firm ma obowiązek sprawozdawczości w ramach CSRD, ale największe koncerny nadal wymagają danych od swoich dostawców, a banki i klienci wciąż zadają pytania dotyczące ESG. Zapotrzebowanie przesunęło się od czystego sporządzania raportów w kierunku obliczania śladu węglowego, kwestionariuszy dla dostawców, ocen EcoVadis oraz projektów dekarbonizacji w produkcji i logistyce.

Jaka jest różnica między analitykiem ds. zrównoważonego rozwoju a specjalistą ds. zrównoważonego rozwoju?

Analityk zazwyczaj skupia się na danych: wykazach emisji, pulpitach wskaźników KPI oraz kontrolach jakości danych. Specjalista również zajmuje się danymi, ale dodatkowo przygotowuje raporty, opracowuje wytyczne, odpowiada na ankiety klientów oraz koordynuje pracę innych działów. W mniejszych firmach jedna osoba pełni obie te role, dlatego lista obowiązków zawarta w ogłoszeniu o pracę stanowi lepszą wskazówkę niż sam tytuł stanowiska.

Czy mogę pracować jako specjalista ds. zrównoważonego rozwoju zdalnie?

Wiele stanowisk w firmach konsultingowych i centralach korporacyjnych oferuje pracę hybrydową, a niektóre są w pełni zdalne. Stanowiska w sektorze produkcyjnym zazwyczaj wymagają regularnych wizyt w zakładzie, ponieważ do weryfikacji danych konieczne jest zrozumienie działania mierników, procesów i przepływów odpadów. Stanowiska w pełni zdalne są częściej dostępne dla doświadczonych specjalistów niż dla osób na początku kariery, które wciąż uczą się specyfiki branży.

Który certyfikat jest najbardziej przydatny dla specjalisty ds. zrównoważonego rozwoju?

Nie jest wymagany żaden konkretny certyfikat. Najbardziej praktyczne jest szkolenie z zakresu obliczeń zgodnie z GHG Protocol oraz normą ISO 14064, ponieważ rozliczanie emisji dwutlenku węgla pojawia się w niemal każdym ogłoszeniu. Znajomość ESRS ma znaczenie na stanowiskach związanych ze sprawozdawczością, a doświadczenie z EcoVadis pomaga w produkcji zorientowanej na eksport. Rekruterzy bardziej cenią sobie dowody praktycznego doświadczenia, takie jak obliczony przez Ciebie ślad węglowy, niż sam certyfikat.

org”,
„@type”: „Occupation”,
„name”: „Specjalista ds. zrównoważonego rozwoju (specjalista ds. ”,
„occupationLocation”: {
„@type”: „Country”,
„name”: „Polska”
},
„skills”: „Obliczenia w ramach GHG Protocol (zakresy 1, 2 i 3), ESRS i ocena podwójnej istotności, taksonomia UE, kwestionariusze EcoVadis i CDP, normy ISO 14001 i ISO 14064, zaawansowana obsługa programu Excel i Power BI, znajomość języka angielskiego w zakresie sprawozdawczości regulacyjnej i grupowej”,
„obowiązki”: „Gromadzenie danych dotyczących energii, paliw, odpadów i kadr; obliczanie śladu węglowego przedsiębiorstwa; przygotowywanie oświadczeń dotyczących zrównoważonego rozwoju oraz raportów ESG; udzielanie odpowiedzi na kwestionariusze ESG od klientów, banków i inwestorów; koordynowanie projektów dekarbonizacji i polityk ESG; współpraca z audytorami w zakresie poświadczeń”,
„educationRequirements”: „Wyższe wykształcenie, zazwyczaj w zakresie ochrony środowiska, inżynierii środowiska, ekonomii, finansów lub zarządzania; często wymagane są studia podyplomowe z zakresu zrównoważonego rozwoju lub ESG”,
„occupationalCategory”: „KZiS 2133 (najbliższa grupa, brak dedykowanego kodu KZiS)”
}