Specjalista ds. oceny ryzyka ubezpieczeniowego: rola, umiejętności i wynagrodzenie
Oceniający ryzyko ubezpieczeniowe decyduje, czy ubezpieczyciel przyjmie dane ryzyko, na jakich warunkach i za jaką składkę. Analizujesz wnioski od brokerów i agentów, kwestionariusze medyczne lub ekspertyzy majątkowe, a następnie ustalasz cenę, franszyzy i wyłączenia w ramach przyznanych uprawnień. Nie jest wymagana państwowa licencja, ale ubezpieczyciele oczekują wyższego wykształcenia, biegłej znajomości programu Excel oraz wiedzy o produktach ubezpieczeniowych.
O czym decyduje specjalista ds. oceny ryzyka ubezpieczeniowego?
Każda polisa, która nie mieści się w standardowej taryfie, trafia do specjalisty ds. oceny ryzyka ubezpieczeniowego. Decyzja rzadko sprowadza się do prostego „tak” lub „nie”. Możesz zaakceptować ryzyko zgodnie z propozycją, odrzucić je lub zaakceptować pod pewnymi warunkami: wyższa składka, udział własny, wyłączenie, niższa suma ubezpieczenia lub wymóg, taki jak instalacja tryskaczowa, alarm lub badanie lekarskie.
Każdy specjalista ds. oceny ryzyka ubezpieczeniowego działa w ramach wewnętrznych uprawnień przyznanych przez ubezpieczyciela. Młodszy specjalista może samodzielnie zatwierdzić grupowe ubezpieczenie na życie dla małej firmy, podczas gdy duża fabryka lub projekt budowlany trafia do starszego specjalisty, komisji w centrali lub do działu reasekuracji. Świadomość granic swoich uprawnień jest częścią tej pracy, a ich przekroczenie jest jednym z nielicznych błędów, które szybko kończą karierę.
W polskich ogłoszeniach stanowisko to występuje pod nazwą underwriter, analityk ubezpieczeniowy, analityk ryzyka ubezpieczeniowego lub specjalista ds. oceny ryzyka. W klasyfikacji KZiS ma ono kod 241310 – specjalista ds. analizy ryzyka ubezpieczeniowego (underwriter).
To, jak wygląda praca, zależy od branży, w której działasz
Dwóch specjalistów ds. oceny ryzyka w tej samej firmie ubezpieczeniowej może nie mieć prawie nic wspólnego w codziennej pracy. To właśnie branża określa, jakie dokumenty przeglądasz, z kim rozmawiasz i jakie umiejętności są od ciebie wymagane.
| Branża | Co oceniasz | Typowe dane wejściowe |
|---|---|---|
| Indywidualne ubezpieczenia na życie i zdrowotne | stan zdrowia, styl życia i zawód osoby ubezpieczonej | kwestionariusz medyczny, wyniki badań, dokumentacja medyczna |
| Grupowe ubezpieczenie na życie | pracownicy danego pracodawcy i historia zgłoszonych przez nich roszczeń | liczba pracowników, struktura wiekowa, wcześniejsze roszczenia |
| Ubezpieczenia majątkowe i techniczne | budynki, maszyny, zapasy, projekty budowlane | raporty z oględzin, zabezpieczenia przeciwpożarowe, harmonogramy projektów |
| Odpowiedzialność cywilna (OC) | co może pójść nie tak w odniesieniu do osób trzecich | rodzaj działalności, obroty, umowy, historia roszczeń |
| Floty samochodowe | pojazdy służbowe i ich wskaźnik szkodowości | wykazy floty, historia roszczeń, zasady dotyczące kierowców |
Ubezpieczenia na życie w największym stopniu opierają się na pracy biurowej. Czytasz dokumentację medyczną, stosujesz wytyczne ubezpieczyciela dotyczące oceny ryzyka i decydujesz o podwyżkach składek lub wyłączeniach. Ubezpieczenia majątkowe, techniczne i od odpowiedzialności cywilnej dla przedsiębiorstw są bardziej związane z negocjacjami: brokerzy wysyłają zapytania ofertowe, ty prosisz o dodatkowe informacje, odwiedzasz obiekty i dyskutujesz nad sformułowaniami polisy.
Tydzień w polskim zespole ds. oceny ryzyka ubezpieczeniowego
Jako specjalista ds. oceny ryzyka ubezpieczeniowego otrzymujesz mnóstwo zapytań o wycenę od brokerów oraz z własnej sieci sprzedaży ubezpieczyciela, a każde z nich ma wyznaczony termin. Klienci korporacyjni są często reprezentowani przez brokerów, więc znaczną część tygodnia spędzasz na rozmowach telefonicznych, podczas których broker naciska na szerszy zakres ochrony i niższą składkę, a ty bronisz wynik techniczny.
Przetargi publiczne stanowią specyficzny, bardzo polski element tej pracy. Gminy, szpitale i przedsiębiorstwa państwowe wykupują ubezpieczenia zgodnie z Prawem zamówień publicznych. Przygotowujesz oferty, które muszą być ściśle zgodne z dokumentacją przetargową (SWZ), ponieważ brakująca klauzula może spowodować dyskwalifikację oferty. W wielu ogłoszeniach o pracę dla specjalistów ds. ubezpieczeń majątkowych przygotowywanie i negocjowanie ofert przetargowych wymieniane jest jako główny obowiązek.
W przypadku dużych ryzyk majątkowych ubezpieczyciel lub inżynier ds. ryzyka odwiedza obiekt, aby sprawdzić zabezpieczenia przeciwpożarowe, warunki przechowywania i porządek w obiekcie. Przy odnowieniu umowy analizujesz wskaźnik szkodowości każdej polisy i wskazujesz te, które wymagają nowych warunków. W ubezpieczeniach grupowych na życie ogłoszenia opisują bieżącą analizę portfela i wybieranie umów wymagających modyfikacji.
Większość zespołów zajmujących się oceną ryzyka pracuje w centralach ubezpieczycieli, głównie w Warszawie, choć niektóre stanowiska znajdują się w oddziałach regionalnych obsługujących klientów korporacyjnych. W aktualnych ogłoszeniach często pojawia się opcja pracy hybrydowej.
Wymagania formalne: brak licencji, ale wiele regulacji
Aby pracować jako specjalista ds. oceny ryzyka ubezpieczeniowego, nie jest wymagana państwowa licencja ani zdawanie egzaminu. Kwestie regulacyjne leżą w gestii pracodawcy. Ubezpieczyciele działają na podstawie ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej z 2015 r. i podlegają nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Polityka ubezpieczeniowa stanowi część systemu zarządzania ryzykiem wymaganego w ramach systemu Solvency II.
Sama umowa jest zgodna z przepisami ubezpieczeniowymi zawartymi w Kodeksie cywilnym oraz ogólnymi warunkami ubezpieczenia (OWU) ubezpieczyciela. Specjalista ds. ubezpieczeń musi dokładnie zapoznać się z OWU, ponieważ specjalne klauzule uzgodnione z brokerem zmieniają wysokość odszkodowania, jakie ubezpieczyciel wypłaci po latach.
Nie należy mylić tego zawodu z zawodem aktuariusza. Aktuariusze stanowią zawód regulowany, wymagający zdania egzaminu przed komisją przy KNF; zajmują się oni ustalaniem taryf i obliczaniem rezerw. Ubezpieczyciel stosuje te taryfy do poszczególnych rodzajów ryzyka i decyduje, w jakich przypadkach można od nich odstąpić.
Wykształcenie i umiejętności wymagane przez ubezpieczycieli
Ogłoszenia zazwyczaj wymagają wyższego wykształcenia. Najczęściej spotykane kierunki to ekonomia, finanse, matematyka i prawo, natomiast dyplomy inżynierskie są cenione w ubezpieczeniach majątkowych i technicznych, gdzie omawia się z inżynierami klientów ryzyko awarii maszyn lub ryzyko budowlane. W ubezpieczeniach na życie znajomość terminologii medycznej znacznie przyspiesza pracę.
Umiejętności, które nieustannie pojawiają się w polskich ogłoszeniach:
- zaawansowana znajomość programu Excel, ponieważ modele wyceny, przeglądy portfela i analizy wskaźnika szkodowości są tworzone w arkuszach kalkulacyjnych,
- znajomość języka angielskiego, niezbędna do pracy z programami międzynarodowymi, warunkami reasekuracji oraz wytycznymi grupowymi ubezpieczycieli z kapitałem zagranicznym,
- znajomość produktów i rynku, w tym sposobu wyceny podobnych ryzyk przez konkurencję,
- umiejętność prowadzenia negocjacji z brokerami i klientami korporacyjnymi,
- w rolach analitycznych – znajomość SQL lub Power BI do pracy z danymi portfelowymi,
- prawo jazdy, gdy praca wymaga wizyt w terenie.
Najważniejszą umiejętnością miękką jest umiejętność grzecznego odmówienia. Będziesz odrzucać ryzyka, które broker obiecał dużemu klientowi, i musisz wyjaśnić powody na piśmie tak jasno, aby broker mógł sprzedać Twoje warunki zamiast szukać oferty gdzie indziej.
Jak zostać ubezpieczycielem
Niewiele osób zaczyna pracę w dziale ubezpieczeń zaraz po ukończeniu studiów, choć zdarza się to. Najczęstsze ścieżki kariery to:
- Programy dla młodszych ubezpieczycieli lub stażystów, często w zakresie ubezpieczeń grupowych na życie, gdzie duzi ubezpieczyciele regularnie rekrutują młodych pracowników.
- Przejście z działu administracyjnego ubezpieczyciela: administracja polisami, obsługa brokerów lub likwidacja szkód, gdzie nauczysz się, jak sformułowania działają w praktyce.
- Przejście z działu sprzedaży: agenci i asystenci brokerów znający produkty i klientów.
- Ścieżka inżynierska w kierunku ubezpieczeń majątkowych i technicznych, niekiedy poprzez inżynierię ryzyka.
Należy liczyć się z tym, że uzyskanie znaczącego limitu uprawnień zajmie kilka lat. W podaniu o pracę należy wykazać się umiejętnością analitycznej pracy z liczbami oraz doświadczeniem w zakresie ryzyka ubezpieczeniowego, bo właśnie tego w pierwszej kolejności szukają rekruterzy w tej branży.
Ile zarabia underwriter ubezpieczeniowy?
Wynagrodzenie na stanowiskach młodszych underwriterów ubezpieczeniowych zazwyczaj przewyższa krajową płacę minimalną, ale jest niższe od średniej krajowej. Niezależny ubezpieczyciel w warszawskiej centrali zazwyczaj zarabia około średniej krajowej lub powyżej niej, a starsi specjaliści i eksperci w dziedzinie ubezpieczeń korporacyjnych zarabiają znacznie powyżej tej średniej.
Czynniki wpływające na wynagrodzenie w tej pracy:
- dziedzina działalności: ubezpieczenia majątkowe, techniczne i finansowe dla przedsiębiorstw zazwyczaj zapewniają wyższe wynagrodzenie niż produkty detaliczne i grupowe,
- lokalizacja: centrale w Warszawie oferują wyższe wynagrodzenia niż oddziały regionalne,
- poziom uprawnień, który ściśle wiąże się ze stażem pracy,
- znajomość języka angielskiego, zwłaszcza w ubezpieczycielach z kapitałem zagranicznym,
- premia roczna, często powiązana z wynikiem technicznym danego portfela ubezpieczeń.
Większość specjalistów ds. oceny ryzyka ubezpieczeniowego pracuje na podstawie umowy o pracę z standardowym pakietem świadczeń, więc porównanie ofert sprowadza się głównie do wynagrodzenia podstawowego, zasad przyznawania premii oraz możliwości pracy hybrydowej.
Ścieżka kariery: od młodszego specjalisty ds. ubezpieczeń do kierownika działu ubezpieczeń
Typowa kariera specjalisty ds. ubezpieczeń przebiega od stanowiska młodszego specjalisty, przez specjalistę ds. ubezpieczeń, starszego specjalistę i eksperta, aż po kierownika zespołu i dyrektora działu ubezpieczeń. Każdy kolejny etap wiąże się ze zwiększeniem zakresu uprawnień oraz wielkości obsługiwanych ryzyk.
Przenosiny na równorzędne stanowiska są powszechne i cenne. Specjaliści ds. oceny ryzyka przechodzą do branży brokerskiej jako brokerzy ubezpieczeniowi, gdzie dokładnie wiedzą, co ubezpieczyciel zaakceptuje, lub do reasekuracji, gdzie broker reasekuracyjny umieszcza ryzyka przekraczające możliwości ubezpieczyciela. Inni wybierają inżynierię ryzyka, zarządzanie produktami lub obsługę roszczeń.
Niektóre nisze wiążą się z nieoczekiwanymi branżami. Na przykład ubezpieczyciele gwarancyjni oceniają gwarancje ubezpieczeniowe, które musi posiadać każdy polski organizator wycieczek – tę samą ochronę, o której konsultant turystyczny informuje klientów, gdy pytają, co się stanie, jeśli organizator zbankrutuje.
Automatyzacja, sztuczna inteligencja i przyszłość ubezpieczeń
Proste rodzaje ryzyka w ubezpieczeniach detalicznych są już wyceniane automatycznie. Wyceny ubezpieczeń komunikacyjnych i mieszkaniowych opierają się na taryfach, silnikach reguł i serwisach porównawczych, a ubezpieczyciel nie bierze w tym udziału, chyba że dana sprawa wykracza poza ustalone zasady. Niektóre proste zadania, takie jak wprowadzanie danych z wniosków do systemów, przejmują narzędzia odczytujące dokumenty.
Część związana z oceną ryzyka nie zniknie. Duże i niestandardowe ryzyka, negocjacje z brokerami, przetargi oraz decyzje dotyczące sformułowań nadal wymagają osoby, która zatwierdzi decyzję i poniesie odpowiedzialność za wynik. Poszukiwani będą ubezpieczyciele potrafiący pracować z danymi, kwestionować wyniki modeli i wyjaśniać decyzje współpracownikom z działu sprzedaży, podczas gdy role związane wyłącznie z administracyjną obsługą ubezpieczeń będą się nadal kurczyć.
Komu spodoba się praca ubezpieczyciela, a komu nie?
Ta praca jest odpowiednia dla osób, które lubią liczby prowadzące do podjęcia decyzji, uważnie czytają umowy i zachowują spokój, gdy broker jest niezadowolony. Otrzymujesz jasno określony zakres odpowiedzialności i widoczne wyniki w swoim portfelu.
Nie jest to odpowiednia praca dla osób, które potrzebują ciągłej różnorodności poza biurem, nie lubią dokumentacji lub traktują odmowy osobiście. Terminy związane z odnowieniami i przetargami są nieugięte, a ubezpieczyciel, który nie potrafi ustalać priorytetów, w końcu zatwierdza ryzyka bez ich dokładnego zapoznania się z nimi, a właśnie temu ma zapobiegać ta praca.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące ubezpieczycieli
Czy do pracy jako ubezpieczyciel potrzebna jest licencja?
Nie. Nie ma państwowej licencji ani egzaminu dla osób zajmujących się ocena ryzyka ubezpieczeniowego. Twój pracodawca, czyli firma ubezpieczeniowa, posiada licencję i podlega nadzorowi KNF, a to właśnie ona przyznaje Ci wewnętrzne limity uprawnień. Jeśli Twoje obowiązki obejmują również dystrybucję ubezpieczeń, ubezpieczyciel przeszkoli Cię zgodnie z przepisami dotyczącymi dystrybucji ubezpieczeń, ale jest to wymóg firmy, a nie osobista licencja.
Jaka jest różnica między osobą zajmującą się oceną ryzyka ubezpieczeniowego a aktuariuszem?
Aktuariusz opracowuje taryfy, oblicza rezerwy i modeluje sytuację finansową ubezpieczyciela; jest to zawód regulowany, wymagający zdania egzaminu KNF. Underwriter stosuje taryfy i wytyczne do poszczególnych ryzyk, podejmuje decyzje o przyjęciu ubezpieczenia i negocjuje warunki. Obie role ściśle ze sobą współpracują, zwłaszcza gdy underwriter chce odejść od standardowej taryfy.
Czy praca jako underwriter to dobry pierwszy zawód po studiach ekonomicznych?
Może być, głównie dzięki stanowiskom dla początkujących lub stażystów w ubezpieczeniach grupowych na życie lub w ubezpieczeniach detalicznych, które duże firmy ubezpieczeniowe regularnie ogłaszają. Dobra znajomość programu Excel, języka angielskiego oraz pewne doświadczenie w branży ubezpieczeniowej, a nawet staż lub praca studencka w dziale likwidacji szkód lub call center, zwiększają Twoje szanse. W przypadku ubezpieczeń korporacyjnych przed zatrudnieniem zazwyczaj oczekuje się wcześniejszego doświadczenia w branży ubezpieczeniowej.
Jak ważna jest znajomość języka angielskiego dla ubezpieczyciela?
To zależy od linii ubezpieczeniowej i pracodawcy. W ubezpieczeniach detalicznych i produktach grupowych można pracować głównie w języku polskim. W ubezpieczeniach korporacyjnych, programach międzynarodowych oraz zespołach zajmujących się reasekuracją język angielski jest używany na co dzień w sformułowaniach polis, wytycznych od zagranicznych właścicieli oraz podczas rozmów telefonicznych z partnerami za granicą, dlatego oczekuje się dobrej znajomości języka na poziomie biznesowym.
Czym różni się underwriter od likwidatora szkód?
Underwriter działa przed wystawieniem polisy, decydując, czy i w jaki sposób ubezpieczyć ryzyko. Likwidator szkód działa po wystąpieniu szkody, sprawdzając, czy jest ona objęta ubezpieczeniem i jaką kwotę wypłaci ubezpieczyciel. Wielu underwriterów zaczyna karierę w dziale likwidacji szkód, ponieważ pozwala to zobaczyć, jak źle sformułowane warunki ubezpieczenia sprawdzają się w rzeczywistych przypadkach.