Rymarz: jak wygląda dziś praca rymarza
Rymarz (zwany również rymarz-siodlarz) zajmuje się produkcją i naprawą skórzanych wyrobów dla koni i jeźdźców: siodeł, uzd, wodzy, popręgów i uprzęży do powożenia, a także sprzętu myśliwskiego i dla psów. W Polsce nie ma klasy szkolnej poświęconej temu zawodowi, więc większość rymarzy uczy się u mistrza i potwierdza swoje umiejętności egzaminem rzemieślniczym.
Czym na co dzień zajmuje się rymarz?
KZiS wymienia rymarza pod kodem 753703 i opisuje ten zawód jako pracę usługową i produkcyjną. Najbardziej typowymi produktami są uprzęże, siodła i inne akcesoria jeździeckie, wykonane głównie ze skóry naturalnej. W prawdziwym warsztacie dzień dzieli się na wytwarzanie nowych przedmiotów i naprawianie starych, a naprawy często zapewniają bardziej regularne dochody niż nowe zamówienia.
Prace naprawcze są zróżnicowane. Jeździec przynosi siodło z podartymi przystułami, popręg z zepsutą klamrą, zużyte puśliska lub siedzisko, które straciło swój kształt. Podkładki siodłowe wymagają ponownego wypełnienia, szwy na uzdach się rozchodzą, a skóra, która nigdy nie była czyszczona, pęka. Doświadczony rzemieślnik potrafi w ciągu kilku minut stwierdzić, czy dany element warto naprawić i jak długo będzie służył po naprawie.
Nowe wyroby obejmują zarówno proste elementy, takie jak uzdę, wodze i pasy piersiowe, jak i kompletne uzdy szyte na miarę, a także – w najwyższej klasie rzemiosła – siodła budowane na stelażu. Niektóre warsztaty produkują również tradycyjne chomąty oraz uprzęż do powożenia, co stanowi rzadką umiejętność, na którą istnieje zapotrzebowanie wśród hodowców koni roboczych lub pokazowych.
Realizacja zamówień na miarę zaczyna się od rozmowy. Przewodnik zawodowy „Mapa Karier” opisuje, w jaki sposób rymarz uzgadnia z klientem rozmiar, rodzaj i wagę siodła, a także materiały, kolor i zdobienia, a następnie dokonuje pomiarów zarówno konia, jak i jeźdźca. Dopiero potem następuje wykonanie szablonów, cięcie i szycie.
Dlaczego dopasowanie siodła jest umiejętnością, która wyróżnia rymarza?
Portfel, który jest nieco za duży, to drobna niedogodność. Siodło, które nie pasuje do konia, powoduje ból, odleżyny i problemy behawioralne, za które jeźdźcy często obwiniają zwierzę. Dlatego trzeba rozumieć anatomię konia i wiedzieć, jak mierzyć grzbiet konia, kłąb i okolice barków, a także jak kształt stelaża (terlica) i paneli rozkłada ciężar jeźdźca.
Dopasowanie siodła dotyczy również jeźdźca. Długość siedziska, położenie klap oraz poprzeczek strzemionowych zależą od budowy ciała jeźdźca i uprawianej dyscypliny. Siodło ujeżdżeniowe, skokowe i uniwersalne są skonstruowane inaczej i trzeba wiedzieć, dlaczego.
Konie zmieniają budowę ciała wraz z wiekiem, treningiem i porą roku, więc dopasowanie siodła nie jest zadaniem jednorazowym. Rymarze, którzy oferują regularne przeglądy i regulacje w stajniach, zdobywają lojalną bazę klientów i często współpracują z weterynarzami oraz fizjoterapeutami koni, gdy zwierzę wykazuje objawy bólu pleców.
Jakich narzędzi i materiałów używa rymarz?
Skóra używana w tym rzemiośle jest grubsza niż w większości innych gałęzi rzemiosła skórzanego: gruba skóra garbowana roślinnie na pasy i uprzęż, bardziej miękka skóra na siodła i podkładki pod kolana oraz specjalna skóra na uzdy, która zachowuje elastyczność pomimo potu i warunków atmosferycznych. Inne materiały to drewniane lub syntetyczne stelaże siodeł, wełna do wypełniania paneli, woskowane nici, metalowe okucia, takie jak klamry, pierścienie i pierścienie typu D, oraz taśmy do popręgów.
Zestaw narzędzi składa się częściowo z narzędzi tradycyjnych, a częściowo z mechanicznych:
- Nóż okrągły do cięcia grubej skóry w długie, równe linie.
- Szydła, żelazka do nakłuwania i kółka do zszywania do zaznaczania i wycinania otworów przed ręcznym zszyciem.
- Dziurkacze i nożyce do pasków do wykonywania otworów i pasków o równej szerokości.
- Narzędzia do fazowania krawędzi i bigowania do wykańczania pasków, aby nie ocierały konia.
- Wytrzymała maszyna do szycia zdolna do zszywania kilku warstw grubej skóry.
Ręczne szycie dwoma igłami pozostaje standardem w przypadku elementów przenoszących obciążenia. Pęknięty ścieg na rzemieniu strzemionowym to nie tylko kwestia estetyczna, ponieważ może spowodować upadek. To jeden z powodów, dla których rzemiosła rymarskiego uczy się pod okiem mistrza, a nie na podstawie filmów w Internecie.
Jak zostać rymarzem?
W polskich szkołach zawodowych nie ma klasy rymarza. Zgodnie z bazą danych InfoDoradca+ prowadzoną przez publiczne urzędy pracy, kształcenie odbywa się w ramach systemu rzemieślniczego: uczy się pod okiem mistrza rzemiosła, zdaje się egzamin czeladniczy przed izbą rzemieślniczą, a po dalszej praktyce można przystąpić do egzaminu mistrzowskiego. Pracodawcy w tej branży preferują kandydatów z wykształceniem rzemieślniczym potwierdzonym jednym z tych egzaminów.
Zanim zaplanujesz swoją naukę, sprawdź, która izba rzemieślnicza przeprowadza egzaminy dla rymarzy. Zawód rymarza figuruje na listach zawodów rzemieślniczych, ale komisje egzaminacyjne nie są powoływane dla każdego zawodu w każdym regionie, więc może okazać się konieczne przystąpienie do egzaminu w sąsiednim województwie.
Istnieje druga, bardziej formalna ścieżka. Kwalifikacja MOD.02 „Wykonywanie i renowacja wyrobów kaletniczych” należy do zawodu szkolnego kaletnika, ale jej program nauczania wyraźnie obejmuje wykonywanie i renowację wyrobów rymarskich. Można ją uzyskać w szkole branżowej I stopnia lub na kwalifikacyjnym kursie zawodowym (kursie dla dorosłych), a następnie specjalizować się w sprzęcie jeździeckim poprzez pracę w warsztacie rymarskim.
Doświadczenie w jeździe konnej pomaga bardziej, niż wielu ludziom się wydaje. Osoba, która pracowała w stajni, regularnie jeździła konno lub brała udział w zawodach, rozumie, na co narzekają jeźdźcy, widzi, jak siodło układa się na poruszającym się koniu i posługuje się językiem klienta. Wiele osób w tej branży trafiło do niej raczej ze świata jeździectwa niż z rzemiosła skórzanego.
Nauka wymaga czasu. Proste paski i naprawy można opanować w ciągu kilku miesięcy, ale wykonanie siodeł od podstaw i pewne dopasowanie ich to kwestia lat spędzonych pod okiem doświadczonego mistrza.
Gdzie pracują rymarzowie i kim są ich klienci?
Opis serwisu InfoDoradca+ wskazuje, że rymarz może prowadzić warsztat w najprostszej możliwej formie – jako właściciel i jedyny pracownik – i jest to najczęstsza sytuacja w Polsce. Typowi klienci to:
- szkoły jeździeckie i ośrodki jeździeckie, które potrzebują stałych napraw siodeł szkolnych i uzde,
- prywatni właściciele koni i zawodnicy, którzy chcą dopasowanego i spersonalizowanego sprzętu,
- stadniny koni i hodowcy,
- woźnicy powozów i sań konnych wykorzystywanych w turystyce, podczas ślubów oraz w ośrodkach górskich, którzy potrzebują uprzęży i jej konserwacji,
- sklepy jeździeckie, które oferują swoim klientom naprawy i zlecają te prace rymarzem,
- myśliwi i właściciele psów zamawiający nosidła, torby, obroże i smycze.
Producenci sprzętu jeździeckiego również zatrudniają pracowników w tej branży, gdzie praca jest bliższa produkcji i wykonywana w zespole. Według serwisu InfoDoradca+ pracownicy zakładów produkcyjnych i warsztatów rzemieślniczych zazwyczaj pracują osiem godzin dziennie na jedną lub dwie zmiany.
Rynek uległ zmianie. Masowo produkowane siodła i uzdy z zagranicy są tanie i powszechnie dostępne, więc niewielu klientów zamawia u rzemieślnika artykuły codziennego użytku. Popyt przesunął się w kierunku usług, których fabryki nie są w stanie zapewnić: dopasowywania, napraw, regulacji oraz elementów wykonywanych na zamówienie dla koni o nietypowej budowie ciała.
Ile zarabia rymar?
Rymar zatrudniony w warsztacie lub przez producenta sprzętu jeździeckiego zazwyczaj zaczyna od wynagrodzenia zbliżonego do krajowej płacy minimalnej. Doświadczeni rzemieślnicy, którzy prowadzą własny warsztat i oferują usługi dopasowywania, mogą zarabiać powyżej średniej krajowej, ale dochody są nieregularne i zależą od pory roku oraz reputacji.
Czynniki, które mają największe znaczenie w tym zawodzie:
- Specjalizacja: dopasowywanie siodeł i ich wykonywanie od podstaw są znacznie lepiej opłacalne niż prosta praca przy pasach.
- Renoma w środowisku jeździeckim, gdzie to właśnie rekomendacje między jeźdźcami i trenerami przyciągają większość nowych klientów.
- Usługi mobilne: rzemieślnicy, którzy dojeżdżają do stajni w celu dopasowania i regulacji sprzętu, mogą pobierać opłatę za wizytę i obsługiwać jednocześnie kilka koni.
- Lokalizacja: regiony z dużą liczbą stajni i ośrodków jeździeckich generują więcej pracy niż obszary, gdzie niewiele osób jeździ konno.
- Sezon: wiosna, przed sezonem zawodów, to pracowity okres, podczas gdy zima to często czas na naprawy i własne projekty.
Dla kogo jest odpowiedni zawód rymarz, a kto powinien go pominąć?
Profil InfoDoradca+ wskazuje, że praca ta wymaga dobrego wzroku, koordynacji wzrokowo-ruchowej, pełnej zręczności rąk i palców oraz ogólnie dobrej kondycji fizycznej. Cięcie i zszywanie grubej skóry jest męczące dla rąk, a praca wykonywana jest na stojąco lub siedząco, często w niewygodnych pozycjach nad siodłem umieszczonym na stojaku.
Poza aspektem fizycznym zawód ten pasuje do osób, które zachowują spokój w obecności koni i wykazują cierpliwość wobec wymagających klientów. Zawodnicy wyścigowi potrafią być bardzo wybredni, a koń, który nagle się porusza podczas dopasowywania siodła, jest częścią tej pracy. Trzeba również zaakceptować model biznesowy, w którym dochody zależą od reputacji i opinii przekazywanych pocztą pantoflową.
Rzemiosło rymarskie nie jest dobrym wyborem, jeśli masz alergię na konie, wolisz stałą pensję miesięczną bez niepewności lub chcesz pracować głównie przy komputerze. Jeśli pociąga cię skóra, ale nie konie, lepszym rozwiązaniem może być warsztat wyrobów skórzanych.
Jakie zawody są powiązane z rzemiosłem rymarskim?
Najbliższym z nich jest zawód producenta wyrobów skórzanych, który wykorzystuje większość tych samych technik i wymaga kwalifikacji MOD.02. Rzemieślnicy ci współpracują również z grawerem, gdy klienci chcą mieć mosiężne tabliczki z imieniem na uzdach lub spersonalizowane tabliczki na siodłach, a niektórzy kupują nawet laser, aby samodzielnie świadczyć tę usługę.
W stajni najbliższym współpracownikiem rymarz jest kowal-podkuwacz. Oba rzemiosła skupiają się na komforcie i zdrowiu konia, a osoby znające jeden z tych zawodów często rozumieją również drugi. Warto też regularnie śledzić aktualne ogłoszenia z branży rzemiosła skórzanego i jeździeckiego.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące pracy jako rymarz
Jaka jest różnica między rymarzem a producentem wyrobów skórzanych?
Rymarz specjalizuje się w sprzęcie dla koni i jeźdźców: siodłach, uzdach, wodzy, popręgach i uprzęży, wykonanych z grubej skóry i dopasowanych do konkretnego zwierzęcia. Producent wyrobów skórzanych wytwarza przedmioty codziennego użytku, takie jak portfele, paski i torby. Zawody te mają wspólne techniki, a kwalifikacja szkolna MOD.02 obejmuje oba z nich, jednak dopasowanie siodła wymaga wiedzy z zakresu anatomii konia, której producent wyrobów skórzanych nie potrzebuje.
Czy do otwarcia warsztatu rymarskiego potrzebny jest certyfikat rzemieślniczy?
W Polsce nie ma przepisów wymagających posiadania świadectwa czeladniczego ani dyplomu mistrzowskiego do prowadzenia działalności rymarskiej. Wystarczy zarejestrować jednoosobową działalność gospodarczą i rozpocząć pracę. Tytuł rzemieślniczy buduje jednak zaufanie klientów, którzy powierzają ci drogie siodła, a dyplom mistrzowski pozwala na szkolenie czeladników w ramach systemu rzemieślniczego.
Czy rymarz może naprawić każde siodło?
Większość napraw, takich jak wymiana pasów, popręgów, szwów i rzemieni strzemionowych, można wykonać na każdym siodle. Wymiana wyściółki i dopasowanie paneli zależą od konstrukcji, a niektóre siodła mają syntetyczne stelaże lub stałe panele, co ogranicza zakres możliwych zmian. Doświadczony rymarz szczerze powie, kiedy naprawa nie jest opłacalna w porównaniu z zakupem nowego lub używanego siodła.
Czy rymarstwo to ginący zawód?
Liczba rymarzy spadła, ale zawód ten nie zniknął. Masowo produkowany sprzęt zdominował rynek prostych artykułów, jednak rosnąca liczba osób jeżdżących konno dla przyjemności i uprawiających ten sport sprawia, że nadal istnieje popyt na naprawy, dopasowywanie i prace na zamówienie. Ponieważ niewielu młodych ludzi uczy się tego rzemiosła, wykwalifikowani rymarze cieszący się dobrą reputacją często mają więcej zleceń, niż są w stanie wykonać.
Ile czasu zajmuje nauka rzemiosła rymarskiego?
Podstawowych napraw i wykonywania prostych pasów można się nauczyć w ciągu kilku miesięcy codziennej pracy pod okiem mistrza. Wykonanie kompletnych uzd na miarę zajmuje więcej czasu, a pewne wykonywanie i dopasowywanie siodeł zazwyczaj wymaga lat praktyki. Egzamin czeladniczy zdaje się zazwyczaj po kilku latach praktyki, a egzamin mistrzowski – po zdobyciu dalszego doświadczenia zawodowego.