Technik budowy dróg: obowiązki i wynagrodzenie
Technik budowy dróg (dawniej „technik drogownictwa”, obecnie oficjalnie „technik budowy dróg”) organizuje i nadzoruje prace drogowe: roboty ziemne, warstwy podbudowy, układanie asfaltu, odwodnienie oraz utrzymanie dróg. Kształcenie odbywa się w pięcioletnim technikum i kończy się zdaniem egzaminów BUD.13 oraz BUD.15. Po kilku latach praktyki na budowie można ubiegać się o uprawnienia budowlane w zakresie inżynierii drogowej.
Technik drogownictwa czy technik budowy dróg: czy to ten sam zawód?
Tak, w praktyce. „Technik drogownictwa” to starsza nazwa szkolna, której nadal używa wiele osób i pracodawców. Obecnym zawodem w kształceniu zawodowym jest technik budowy dróg, kod 311216, z dwoma kwalifikacjami: BUD.13 Eksploatacja maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych oraz BUD.15 Organizacja robót związanych z budową i utrzymaniem dróg i obiektów inżynierskich oraz sporządzanie kosztorysów.
Stary dyplom nie stracił na wartości. Obie nazwy figurują na listach dyplomów techników, które regionalne izby Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (PIIB) uwzględniają w postępowaniach o pozwolenia na budowę.
Czym zajmuje się technik budowy dróg na placu budowy?
Zakres obowiązków zależy od tego, czy pracujesz dla wykonawcy, czy dla zarządu dróg, ale sedno zadania pozostaje takie samo: dopilnowanie, by droga została zbudowana zgodnie z projektem, oraz dokumentowanie tego procesu. Typowy dzień pracy technika budowy dróg zatrudnionego przez wykonawcę obejmuje:
- wytyczanie i sprawdzanie poziomów za pomocą niwelatora lub odbiornika GNSS we współpracy z geodetą,
- nadzorowanie robót ziemnych oraz układania warstw podbudowy z kruszywa i gruntu stabilizowanego,
- koordynowanie dostaw asfaltu z mieszalni tak, aby mieszanka dotarła w odpowiedniej temperaturze, a rozściełarka nie musiała się zatrzymywać,
- sprawdzanie zagęszczenia i grubości warstw oraz zlecanie badań laboratoryjnych,
- prowadzenie dokumentacji budowy: wpisy do dziennika budowy, obmiary oraz protokoły częściowego odbioru,
- przygotowywanie tymczasowej organizacji ruchu oraz sprawdzanie znaków i barier.
W urzędzie drogowym nacisk kładzie się na utrzymanie: kontrolę dróg i mostów, zlecanie napraw wybojów i odnawiania nawierzchni, zarządzanie umowami na zimowe utrzymanie dróg oraz rozpatrywanie skarg mieszkańców. W laboratorium drogowym przeprowadza się badania kruszyw, mieszanek asfaltowych oraz zagęszczenia gruntu. W biurze kosztorysowym sporządza się kosztorysy w programach takich jak Norma PRO na podstawie przedmiarów robót i specyfikacji technicznych.
Jak zostać technikiem budownictwa drogowego?
Standardową ścieżką jest pięcioletnie technikum w specjalności technik budowy dróg. W trakcie nauki zdajesz państwowe egzaminy zawodowe z przedmiotów BUD.13 i BUD.15, odbywasz praktyki u wykonawców i kończysz naukę maturą. Jeśli posiadasz już dyplom szkoły branżowej I stopnia w zawodzie budowlanym, możesz kontynuować naukę w dwuletniej szkole branżowej II stopnia. Osoby dorosłe mogą uczestniczyć w kwalifikacyjnych kursach zawodowych i zdawać te same egzaminy.
Pracodawcy mają swoje własne oczekiwania. Ogłoszenia o pracę dla techników budowy często wymagają prawa jazdy kategorii B, umiejętności czytania rysunków w programie AutoCAD lub podobnym oprogramowaniu oraz podstawowej znajomości kosztorysowania. Jeśli chcesz również obsługiwać maszyny, takie jak walce lub koparki, potrzebujesz oddzielnych uprawnień operatora, zazwyczaj w postaci certyfikatu uzyskanego po egzaminie przeprowadzonym przez Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego (IMBiGS).
Dlaczego uprawnienia budowlane są kluczowym krokiem dla technika budownictwa drogowego?
Bez uprawnień budowlanych można być technikiem budowlanym, brygadzistą lub asystentem kierownika budowy, ale nie można samodzielnie pełnić funkcji kierownika budowy ani kierownika robót. Prawo budowlane pozwala technikowi na uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalności inżynierii drogowej w ograniczonym zakresie, co obejmuje kierowanie pracami przy określonej liście prostszych obiektów drogowych.
Ścieżka ta składa się z trzech etapów:
- Praktyka na budowie. Pracujesz na budowie na stanowisku technicznym pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia i odnotowujesz to w „książce praktyki zawodowej”. Wymagany czas trwania praktyki zależy od Twojego wykształcenia i jest określony w ustawie o budownictwie; w przypadku technika trwa to kilka lat.
- Egzamin. Składasz wniosek do regionalnej komisji kwalifikacyjnej PIIB i przystępujesz do testu pisemnego oraz egzaminu ustnego z zakresu prawa i wiedzy technicznej.
- Członkostwo w izbie. Aby wykonywać samodzielne zadania techniczne, przystępujesz do regionalnej izby inżynierów budownictwa, co wiąże się z obowiązkowym ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej.
Posiadając dyplom inżyniera, można później ubiegać się o uprawnienia bez żadnych ograniczeń. Wielu techników studiuje inżynierię lądową w trybie zaocznym, jednocześnie zdobywając praktykę na budowie, co skraca drogę do prowadzenia dużych projektów.
Kto zatrudnia techników budownictwa drogowego?
- Wykonawcy, od krajowych grup budowlanych po lokalne firmy drogowe: technik budowy, brygadzista, kierownik robót po uzyskaniu uprawnień.
- Zarządcy dróg: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) w zakresie dróg krajowych, zarządy dróg wojewódzkich, powiatowe i gminne wydziały dróg. Typowe zadania: utrzymanie, kontrole, nadzór nad realizacją umów.
- Usługi nadzoru i doradztwa inżynieryjnego świadczone na rzecz inwestorów: zespoły inspekcyjne przy dużych projektach, kosztorysowanie, rozpatrywanie roszczeń.
- Laboratoria drogowe i mieszalnie asfaltu: badania materiałów i mieszanek.
- Biura projektowe: wsparcie w zakresie rysunków technicznych i obliczeń ilościowych.
Wykonawcy płacą więcej i szybciej szkolą pracowników, ale w sezonie wymagają długich godzin pracy. Zarządy dróg zapewniają technikom budownictwa drogowego regularne godziny pracy i stabilność zatrudnienia, przy niższym wynagrodzeniu.
Jak wyglądają warunki pracy na placach budowy dróg?
Budowa dróg zależy od pogody. Asfalt można układać wyłącznie w granicach temperatur i warunków pogodowych określonych w specyfikacjach technicznych, dlatego główny sezon trwa od wiosny do późnej jesieni. W tych miesiącach długie dni pracy, soboty i zmiany nocne są powszechne, zwłaszcza na ruchliwych drogach, gdzie ograniczenia ruchu są dozwolone tylko w nocy. Duże projekty wiążą się również z delegacjami: tygodniowym pobytem w hotelach lub kwaterach pracowniczych z dala od domu.
Zima raczej zmienia charakter pracy niż ją wstrzymuje. Wykonawcy wykorzystują spokojniejsze miesiące na rozliczenia, szacowanie kosztów i przygotowania do następnego sezonu, podczas gdy zarządcy dróg prowadzą zimowe utrzymanie dróg, mając w gotowości pługi śnieżne i posypywarki. Zagrożenia na placu budowy są realne: przejeżdżające pojazdy, cofające ciężarówki i walce, ciepło i opary z gorącego asfaltu oraz długie godziny spędzane na słońcu. Odzież odblaskowa, kaski i ścisła dyscyplina w pobliżu maszyn to standard.
Ile zarabia technik budownictwa drogowego?
Absolwent rozpoczynający pracę jako technik budowlany zazwyczaj zarabia powyżej krajowej płacy minimalnej, a po kilku sezonach jego wynagrodzenie zbliża się do średniej krajowej. Największy skok w wynagrodzeniu wiąże się z uzyskaniem uprawnień budowlanych: kierownik robót lub kierownik budowy posiadający uprawnienia zarabia znacznie powyżej średniej krajowej, zwłaszcza w dużych firmach budowlanych.
Czynniki wpływające na wynagrodzenie technika budownictwa drogowego:
- pracodawca: krajowi wykonawcy płacą więcej niż lokalne firmy i znacznie więcej niż zarządy dróg,
- praca w nadgodzinach i w weekendy w sezonie,
- dodatki za delegacje i zakwaterowanie pokrywane przez pracodawcę,
- uprawnienia budowlane i członkostwo w izbie,
- umiejętności w zakresie kosztorysowania i obsługi oprogramowania, które otwierają możliwości pracy biurowej przez cały rok,
- region: duże projekty infrastrukturalne skupiają popyt i podnoszą stawki.
Jakich błędów popełniają początkujący technicy budowy dróg?
Większość problemów na placu budowy dróg zaczyna się od dokumentacji, a nie od asfaltu. Klasyczne błędy początkującego technika budowy dróg to:
- zakrywanie robót przed odbiorem: roboty zanikające i ulegające zakryciu (takie jak drenaż lub warstwy podbudowy) muszą zostać odebrane przez nadzorcę przed nałożeniem kolejnej warstwy, w przeciwnym razie wykonawca może być zmuszony do ich odkopania,
- przyjmowanie dostaw bez sprawdzania dokumentów: każda partia kruszywa, rur lub mieszanki asfaltowej powinna być opatrzona dokumentami potwierdzającymi jej właściwości,
- wpisywanie danych do dziennika budowy kilka dni później, z pamięci, zamiast tego samego dnia,
- niezwracanie uwagi na sprzyjające warunki pogodowe: układanie asfaltu podczas deszczu lub na zimnym podłożu prowadzi do szybkiego pojawienia się usterek i kosztownych napraw w ramach gwarancji,
- słaba komunikacja z wytwórnią mieszanek, co powoduje, że ciężarówki czekają, a rozściełarka stoi bezczynnie.
Technik budowy dróg, który fotografuje prace ukryte przed wzrokiem, dba o porządek w pomiarach i dzwoni do wytwórni, zanim pojawią się problemy, szybko staje się osobą, którą każdy kierownik budowy chce mieć w swoim zespole.
Jakie są perspektywy na rynku pracy dla techników drogowych?
Popyt napędzany jest przez środki publiczne. Drogi krajowe budowane są w ramach Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych, a drogi regionalne i lokalne modernizowane są ze środków unijnych i lokalnych. Każdy nowy kilometr wymaga również konserwacji przez dziesięciolecia, co sprawia, że zarządy dróg nieustannie zatrudniają nowych pracowników. Duże projekty generują dodatkowe zapotrzebowanie: prace przygotowawcze do budowy pierwszej elektrowni jądrowej na Pomorzu obejmują około 16 km dróg tymczasowych, a takie place budowy wymagają ekip drogowych na długo przed rozpoczęciem głównej budowy. Dowiedz się więcej o roli inżyniera energetyki jądrowej w tym projekcie.
Technologia zmienia sposób pracy, ale nie jej istotę. Sterowanie maszynami za pomocą systemu GNSS pozwala kierować równiarkami i rozściełarkami, drony mierzą hałdy materiału i postęp prac, a dokumentacja przechodzi do elektronicznego dziennika budowy. Ktoś nadal musi sprawdzić, czy droga pod kołami odpowiada projektowi, i to pozostaje zadaniem technika budowy dróg.
Czy budowa dróg to odpowiednia ścieżka kariery dla Ciebie?
Odpowiada to osobom, które lubią przebywać na świeżym powietrzu, potrafią podejmować szybkie decyzje na placu budowy i nie przeszkadza im błoto, upał ani wczesne wstawanie. Jeśli szukasz jasnej ścieżki kariery od technikum do stanowiska wymagającego uprawnień zawodowych z rosnącym wynagrodzeniem, niewiele zawodów technicznych oferuje to w tak bezpośredni sposób.
Nie jest to odpowiedni wybór, jeśli potrzebujesz stałych godzin pracy w biurze przez cały rok, nie lubisz podróżować lub chcesz uniknąć odpowiedzialności za ludzi i maszyny. Jeśli wolisz precyzyjną pracę ręczną w hali niż na drodze, zapoznaj się z zawodem stoczniowca. Kiedy zaczniesz składać podania, przejrzyj aktualne oferty pracy w budownictwie.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące zawodu technika budownictwa drogowego
Czy „technik drogownictwa” to to samo, co „technik budowy dróg”?
W praktyce tak. „Technik drogownictwa” to starsza nazwa zawodu szkolnego, wciąż używana przez wielu pracodawców i absolwentów. Obecna nazwa w kształceniu zawodowym to „technik budowy dróg”, kod 311216, z kwalifikacjami BUD.13 i BUD.15. Oba dyplomy przygotowują do wykonywania tej samej pracy w zakresie budowy i utrzymania dróg.
Czy technik budowy dróg może uzyskać uprawnienia budowlane?
Tak. Zgodnie z Prawem budowlanym technik może uzyskać uprawnienia budowlane w zakresie inżynierii drogowej w ograniczonym zakresie, po udokumentowanej praktyce budowlanej pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia oraz po zdaniu egzaminu przed komisją wojewódzką Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa. Posiadając dyplom inżyniera, można później ubiegać się o uprawnienia bez ograniczeń.
Jakie egzaminy zdaje technik budowy dróg?
Dwa państwowe egzaminy zawodowe: BUD.13, obejmujący obsługę maszyn do robót ziemnych i drogowych, oraz BUD.15, obejmujący organizację robót budowlanych i konserwacyjnych dróg oraz kosztorysowanie. Każdy egzamin składa się z części pisemnej i praktycznej. Zdanie obu egzaminów i ukończenie technikum uprawnia do uzyskania dyplomu technika.
Czy technicy drogowi pracują zimą?
Tak, ale w inny sposób. Prace związane z asfaltowaniem są wstrzymywane w niskich temperaturach, więc wykonawcy wykorzystują zimę na rozliczenia, szacowanie kosztów, sporządzanie dokumentacji oraz przygotowania do następnego sezonu. Zarządy dróg prowadzą zimowe utrzymanie dróg, w tym dyżury związane z odśnieżaniem i posypywaniem dróg. Niektóre prace ziemne i mostowe mogą być kontynuowane podczas łagodnych zim.
Z jakiego oprogramowania korzysta technik budownictwa drogowego?
Najczęściej z programu AutoCAD lub podobnego oprogramowania CAD do przeglądania i naniesienia adnotacji na rysunki, programów do szacowania kosztów, takich jak Norma PRO, arkuszy kalkulacyjnych do obliczania ilości materiałów oraz – w coraz większym stopniu – elektronicznego dziennika budowy i systemów zarządzania projektami stosowanych przez wykonawców. Na nowoczesnych placach budowy pracuje się również z danymi pochodzącymi z odbiorników GNSS i systemów sterowania maszynami.
np. 15, szkoła branżowa II stopnia lub kursy kwalifikacji zawodowych; pozwolenia na budowę w zakresie inżynierii drogowej wymagają udokumentowanej praktyki budowlanej oraz egzaminu PIIB”,
„experienceRequirements”: „Na stanowiska techników budowlanych na poziomie podstawowym przyjmowani są absolwenci; samodzielne kierowanie pracami wymaga uprawnień budowlanych uzyskanych po kilku latach praktyki na placu budowy”,
„occupationalCategory”: „KZiS 311216 Technik budowy dróg”
}