Pracownik gospodarstwa hodowlanego: praca w hodowli drobiu i świń
Pracownik gospodarstwa hodowlanego opiekuje się drobiem lub świniami w gospodarstwie komercyjnym: sprawdza paszę, wodę i wentylację, usuwa padłe zwierzęta, dba o suchość ściółki oraz sprząta budynki między cyklami produkcyjnymi. Większość pracodawców przyjmuje kandydatów bez doświadczenia i kwalifikacji, wielu oferuje zakwaterowanie na miejscu, a każdy dzień pracy podlega ścisłym zasadom bezpieczeństwa biologicznego.
Hodowla drobiu czy hodowla świń: dwie różne prace
Ogłoszenia o pracę zawierają sformułowanie „pracownik fermy”, jakby chodziło o jeden zawód, ale codzienna praca wygląda zupełnie inaczej w zależności od hodowanych zwierząt. Zanim złożysz podanie o pracę jako pracownik gospodarstwa hodowlanego, sprawdź, jaki to rodzaj gospodarstwa i na jakim etapie produkcji się znajduje, ponieważ od tego zależy Twój harmonogram pracy, obciążenie fizyczne oraz częstotliwość pracy w nocy.
Brojlery, kury nioski i indyki
W hodowli brojlerów praca przebiega zgodnie z cyklem produkcyjnym. Przywożone są jednodniowe pisklęta, stado rośnie przez kilka tygodni, a następnie ptaki są łapane i załadowywane do transportu do ubojni, zazwyczaj w nocy. Po każdym cyklu kurnik jest opróżniany, usuwa się ściółkę, budynek jest myty i dezynfekowany, a następnie pozostaje pusty na czas przerwy sanitarnej przed kolejnym zasiedleniem. Najbardziej pracowite dni pracownika gospodarstwa hodowlanego zajmującego się brojlerami to pierwsze dni po zasiedleniu oraz noc załadunku.
Hodowle kur niosek charakteryzują się bardziej stałym rytmem pracy: codzienne zbieranie jaj, często z automatycznych przenośników taśmowych, sortowanie, kontrola ptaków i sprzątanie. W systemach chowu na wolnym wybiegu dochodzi do tego praca na świeżym powietrzu niezależnie od pogody. Hodowle indyków są fizycznie najtrudniejsze spośród tych trzech, ponieważ dorosłe ptaki są ciężkie, a obsługa ich wymaga siły.
Hodowle świń: jednostki hodowlane i tuczarni
W gospodarstwie hodowlanym świń kluczowe rozróżnienie dotyczy ferma zarodowa, czyli jednostki hodowlanej, w której przebywają lochy i prosięta, oraz tuczarnia, czyli jednostki tuczu. Jednostki hodowlane wiążą się z pracą związaną z porodem, opieką nad nowo narodzonymi prosiętami, odsadzaniem oraz przenoszeniem zwierząt między sekcjami, często z obowiązkami w weekendy. Jednostki tuczu skupiają się na systemach żywienia, sortowaniu zwierząt według wagi, utrzymywaniu czystości w kojcach oraz załadunku gotowych świń na ciężarówki.
Gospodarstwa hodowli trzody chlewnej zazwyczaj oczekują od pracowników większej samodzielności oraz szerszej wiedzy na temat zdrowia zwierząt, a w ogłoszeniach częściej wymagają doświadczenia w pracy ze świniami lub wykształcenia technika weterynarii. Wynagrodzenie zazwyczaj odpowiada tym oczekiwaniom.
Jak wygląda zmiana na gospodarstwie?
Dzień zaczyna się od obchodu wszystkich budynków. Pracownik gospodarstwa hodowlanego sprawdza, czy paszociągi dostarczają paszę, czy poidła działają, czy temperatura i wentylacja odpowiadają ustawieniom na regulatorze klimatu oraz czy w nocy nie włączył się żaden alarm. Zwierzęta są obserwowane pod kątem wszelkich nietypowych zachowań: ptaków tłoczących się w jednym rogu, kaszlących świń, kulawych zwierząt.
Padłe zwierzęta są codziennie usuwane, odnotowywane w dokumentacji gospodarstwa i umieszczane w pojemniku, który odbiera firma zajmująca się utylizacją padłych zwierząt. Jest to zadanie, które nowemu pracownikowi gospodarstwa hodowlanego sprawia początkowo największą trudność, a jednocześnie jest jednym z najważniejszych, ponieważ dzienna śmiertelność stanowi pierwszy sygnał choroby, na który zwracają uwagę kierownik gospodarstwa i weterynarz.
Pozostała część zmiany wypełniona jest pracami praktycznymi: rozrzucaniem lub uzupełnianiem ściółki, naprawianiem uszkodzonej linii poideł, myciem sprzętu, pomaganiem weterynarzowi przy szczepieniach i pobieraniu próbek, przyjmowaniem dostaw paszy oraz rozładowywaniem piskląt lub prosiąt. Niektóre ogłoszenia dotyczące ferm drobiu przewidują oddzielną rekrutację ekip rozładunkowych, w tym pomocników operatorów maszyn do łapania kurcząt, którzy pracują głównie w nocy.
Gospodarstwa działają przez cały rok, więc należy liczyć się z harmonogramem pracy obejmującym weekendy i święta. W mniejszych gospodarstwach rodzinnych pracownik mieszkający na miejscu jest często osobą, która w nocy reaguje na alarm.
Bezpieczeństwo biologiczne: zasady, których należy przestrzegać na co dzień
Bioasekuracja to element, który odróżnia nowoczesne gospodarstwo rolne od wyobrażenia o rolnictwie, jakie ma większość ludzi. Jej cel jest prosty: zapobieganie przedostawaniu się wirusów i bakterii do gospodarstwa. Dwie choroby, które w Polsce mają decydujące znaczenie dla tej branży, to afrykański pomór świń (ASF) w hodowlach trzody chlewnej oraz wysoce zjadliwa grypa ptaków w hodowlach drobiu. Wybuch epidemii oznacza, że całe stado lub grupa ptaków zostaje poddana ubojowi sanacyjnemu pod nadzorem Powiatowego Lekarza Weterynarii, a gospodarstwo wstrzymuje działalność na kilka miesięcy.
Dla pracownika gospodarstwa hodowlanego biosekuracja w praktyce oznacza:
- wchodzenie przez komorę sanitarną, przebieranie się w odzież i obuwie przeznaczone wyłącznie do użytku na gospodarstwie, a na wielu hodowlach świń – branie prysznica przed wejściem i po wyjściu,
- dezynfekowanie rąk i obuwia przy każdym budynku, przy czym dla każdej obory lub sekcji stosuje się oddzielny sprzęt,
- zakaz odwiedzania innych hodowli świń lub drobiu, a na hodowlach świń – zakaz kontaktu z dzikami, co ma znaczenie dla pracowników uprawiających łowiectwo,
- rejestrowanie każdej osoby i każdego pojazdu wjeżdżającego na teren gospodarstwa,
- przestrzeganie ograniczeń dotyczących żywności i przedmiotów, które można wnosić na teren gospodarstwa.
Zgodnie z wytycznymi weterynaryjnymi pracownik gospodarstwa hodowlanego świń, który miał kontakt z dzikami, musi podjąć środki ostrożności i zrobić sobie przerwę przed powrotem do pracy ze świniami, a podejrzenie kontaktu z martwym dzikiem należy zgłosić okręgowemu lekarzowi weterynarii. Szczegółowe zasady wynikają z prawa UE oraz rozporządzeń wydanych przez ministra odpowiedzialnego za rolnictwo, a gospodarstwa przekładają je na własne pisemne plany bezpieczeństwa biologicznego, które podpisuje każdy pracownik.
Wymagania: czego naprawdę oczekują pracodawcy
Wymagania dotyczące zatrudnienia pracownika gospodarstwa hodowlanego są na papierze niewielkie. Ogłoszenia zamieszczane przez powiatowe urzędy pracy często akceptują wykształcenie podstawowe lub brak formalnego wykształcenia, a wiele z nich otwarcie stwierdza „bez doświadczenia” (doświadczenie nie jest wymagane). To, czego faktycznie oczekują pracodawcy, pojawia się w niemal każdym ogłoszeniu:
- stan zdrowia pozwalający na pracę fizyczną, zazwyczaj potwierdzony przez lekarza medycyny pracy przed rozpoczęciem pracy,
- niezawodność i dyspozycyjność w ramach harmonogramu pracy obejmującego weekendy,
- „brak nałogów”, co oznacza brak problemów z alkoholem lub substancjami odurzającymi, ponieważ pracujesz sam ze zwierzętami i maszynami,
- gotowość do ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa biologicznego.
Niektóre dodatkowe kwalifikacje zwiększają szanse i wynagrodzenie pracownika gospodarstwa hodowlanego. Prawo jazdy kategorii B przydaje się w gospodarstwach rozciągających się na kilku lokalizacjach. Cenione jest doświadczenie w pracy ze zwierzętami hodowlanymi, zwłaszcza świniami. W niektórych ogłoszeniach dotyczących pracy w hodowli drobiu jako atut wymieniane są ważne orzeczenia sanitarno-epidemiologiczne. Jeśli w gospodarstwie do rozkładania ściółki i usuwania obornika używa się wózka widłowego lub ładowarki teleskopowej, uprawnienia UDT na obsługę tej maszyny sprawiają, że jesteś bardziej przydatny już od pierwszego tygodnia pracy.
Wykształcenie formalne ma znaczenie, jeśli chcesz awansować. Technikum w kierunku technik weterynarii lub technik rolniczy albo szkoła branżowa w zawodzie rolnika zapewnia wiedzę, której oczekują kierownicy gospodarstw. Niektóre gospodarstwa zatrudniają pary i zapewniają im mieszkanie na terenie gospodarstwa, co jest powszechną praktyką w rodzinnych gospodarstwach drobiarskich.
Warunki pracy i zagrożenia dla zdrowia
Powietrze wewnątrz budynków inwentarskich zawiera amoniak pochodzący z odchodów oraz pył organiczny z paszy, ściółki i samych zwierząt. Z biegiem lat może to podrażniać drogi oddechowe i wywoływać alergie, dlatego ochrona dróg oddechowych powinna być standardem podczas prac związanych z pyłem, takich jak usuwanie ściółki lub załadunek ptaków. Zapytaj o maski i wentylację przed podpisaniem umowy, a nie po pierwszym kaszlu.
Dla pracownika gospodarstwa hodowlanego obciążenie fizyczne pojawia się falami. Codzienne obchody to spacery i lekka praca, natomiast sprzątanie po zakończeniu cyklu, przenoszenie świń lub łapanie ptaków oznacza godziny podnoszenia ciężarów, schylania się i pracy w upale. Hałas generowany przez wentylatory i systemy karmienia oraz zapach, który osadza się we włosach i na ubraniach, są nieodłączną częścią tej pracy. Kontakt ze zwierzętami i ich odchodami wiąże się również z ryzykiem zakażeń odzwierzęcych, dlatego higiena i szczepienia zalecane przez medycynę pracy nie są tylko formalnością.
Izolacja to czynnik, który ludzie często nie doceniają. Gospodarstwa znajdują się zazwyczaj z dala od miast i środków transportu publicznego. Zakwaterowanie na terenie gospodarstwa rozwiązuje problem dojazdów, ale oznacza też, że mieszka się tuż obok miejsca pracy, co niektórym odpowiada, a innych wyczerpuje już po kilku miesiącach.
Ile zarabia pracownik gospodarstwa hodowlanego?
Wynagrodzenie na poziomie podstawowym dla pracownika gospodarstwa hodowlanego bardzo często odpowiada krajowej płacy minimalnej, a wiele ogłoszeń z urzędów pracy właśnie to podaje. W gospodarstwach drobiarskich, gdzie zadania są proste i nie wymaga się doświadczenia, zarobki przez długi czas utrzymują się na poziomie zbliżonym do minimum, chyba że weźmie się na siebie większą odpowiedzialność.
Gospodarstwa hodowli trzody chlewnej, większe przedsiębiorstwa drobiarskie oraz doświadczeni pracownicy zbliżają się do średniej krajowej, a niektóre stanowiska, wiążące się z odpowiedzialnością za cały budynek lub nocne załadunki, mogą ją przekraczać. Czynniki wpływające na wynagrodzenie w tej pracy:
- rodzaj gospodarstwa: gospodarstwa hodowli trzody chlewnej i jednostki hodowlane zazwyczaj oferują wyższe wynagrodzenie niż proste hodowle brojlerów,
- praca w nadgodzinach i w nocy, zwłaszcza podczas załadunku i czyszczenia między cyklami,
- zakwaterowanie i wyżywienie: bezpłatny dom lub pokój ma realną wartość, nawet jeśli nie pojawia się na odcinku wypłaty,
- forma zatrudnienia: umowa o pracę a umowa zlecenia rozliczana godzinowo,
- kwalifikacje: prawo jazdy, uprawnienia UDT do obsługi maszyn lub wykształcenie technika weterynarii,
- region: produkcja drobiu koncentruje się w województwach mazowieckim i wielkopolskim, a hodowla świń – zwłaszcza w Wielkopolsce, więc konkurencja o pracowników różni się w zależności od powiatu.
Porównując oferty z zakwaterowaniem z ofertami bez niego, najpierw oblicz wynagrodzenie netto, a następnie dodaj kwotę, jaką wydałbyś na czynsz i dojazdy.
Ścieżka kariery: dokąd możesz się stąd dostać
Typowa ścieżka awansu w dużym gospodarstwie prowadzi od pracownika hodowli zwierząt do starszego pracownika odpowiedzialnego za jeden budynek, a następnie do zastępcy kierownika gospodarstwa i kierownika gospodarstwa. Na stanowiskach kierowniczych wykształcenie zaczyna mieć znaczenie: ogłoszenia o pracy na stanowiskach kierowników ferm drobiu lub trzody chlewnej często wymagają wykształcenia zootechnicznego lub weterynaryjnego, doświadczenia w zakresie danych produkcyjnych oraz umiejętności kierowania zespołem.
Istnieją też inne ścieżki kariery. Doświadczeni pracownicy po ukończeniu technikum podejmują pracę jako technicy weterynaryjni, zajmują się serwisowaniem urządzeń wentylacyjnych i paszowych, pracują jako kierowcy ciężarówek z paszą lub dołączają do ekip zajmujących się odławianiem i załadunkiem zwierząt, przemieszczających się między gospodarstwami. Niektórzy oszczędzają pieniądze i rozpoczynają własną produkcję, co jest zupełnie innym zajęciem, opisanym w naszym artykule poświęconym hodowcom zwierząt gospodarskich.
Duże koncerny mięsne i jajeczne prowadzą własne gospodarstwa obok tych, z którymi mają podpisane umowy, a ich decyzje inwestycyjne – od nowych systemów wentylacyjnych po modernizacje w zakresie bezpieczeństwa biologicznego – są zatwierdzane na znacznie wyższym szczeblu niż poziom gospodarstwa przez zarządy działające pod nadzorem członka rady nadzorczej. Dla pracownika gospodarstwa hodowlanego ma to proste znaczenie: dobrze skapitalizowane gospodarstwa zazwyczaj mają nowsze budynki i lepsze warunki.
Nie należy mylić tej pracy z pracą w rzeźni. Pracownik gospodarstwa hodowlanego zajmuje się hodowlą żywych zwierząt; pracownik rzeźni pracuje na linii produkcyjnej w zakładzie spożywczym, w zimnym środowisku, na różnych zmianach i zgodnie z innymi wymaganiami. Jeśli ta ścieżka kariery Cię interesuje, przeczytaj o pracowniku rzeźni drobiu.
Dla kogo jest ta praca?
Praca jako pracownik gospodarstwa hodowlanego jest odpowiednia dla osób, które lubią pracować ze zwierzętami w praktyczny, pozbawiony sentymentalizmu sposób, które wolą niezależność od pracy w biurze lub na linii produkcyjnej oraz które potrafią trzymać się ustalonego harmonogramu bez nadzoru. Dużym atutem jest mieszkanie na wsi lub gotowość do przeprowadzki w takie miejsce. Dla par poszukujących wspólnej pracy i mieszkania oferty pracy w gospodarstwie z zakwaterowaniem są jedną z niewielu dostępnych na rynku, które rozwiązują obie te kwestie.
Praca ta nie jest odpowiednia dla osób uczulonych na kurz lub pióra, dla których codzienny kontakt ze zwierzętami padłymi byłby zbyt dużym obciążeniem, a także dla tych, którzy potrzebują miejsca pracy sprzyjającego kontaktom społecznym i bliskości miasta. Osoby, które przedwcześnie rezygnują z tej pracy, zazwyczaj wskazują na trzy czynniki: zapach, izolację oraz harmonogram pracy w weekendy.
Często zadawane pytania: pracownik gospodarstwa hodowlanego
Czy do pracy w fermie drobiu potrzebne jest doświadczenie?
Zazwyczaj nie, jeśli chodzi o stanowisko dla początkującego pracownika gospodarstwa hodowlanego. Wiele ogłoszeń dotyczących pracy w fermach drobiu, w tym tych publikowanych przez powiatowe urzędy pracy, przyjmuje kandydatów bez doświadczenia i z wykształceniem podstawowym. Rutynowych czynności uczysz się w trakcie pracy: sprawdzania paszy i wody, usuwania padłych ptaków, utrzymywania ściółki w stanie suchym oraz przestrzegania zasad bezpieczeństwa biologicznego. Doświadczenie staje się ważne, gdy ubiegasz się o pracę w hodowlach trzody chlewnej, większych firmach lub na stanowiskach, na których odpowiadasz za cały budynek.
Czy pracownikom gospodarstw zapewniane jest zakwaterowanie?
Często tak. Zakwaterowanie na terenie gospodarstwa lub w pobliżu to powszechny benefit, zwłaszcza w rodzinnych gospodarstwach drobiarskich na obszarach wiejskich. Niektórzy pracodawcy zapewniają je bezpłatnie, inni pobierają miesięczną opłatę, dlatego warto dokładnie zapoznać się z ofertą. W wielu ogłoszeniach zaznacza się, że mile widziane są pary, a czasami oferowany jest nawet osobny dom. Należy pamiętać, że mieszkanie w gospodarstwie oznacza również konieczność bycia pod ręką, gdy w nocy coś pójdzie nie tak.
Czy do pracy na fermie hodowlanej potrzebne jest zaświadczenie sanepid?
Z reguły nie. Konieczne jest badanie medycyny pracy potwierdzające, że jesteś zdolny do pracy fizycznej. Niektórzy pracodawcy z branży drobiarskiej wymieniają zaświadczenia sanitarno-epidemiologiczne jako dodatkowy atut, głównie w przypadku, gdy pracownicy zajmują się również jajami lub pakowaniem. Jeśli ogłoszenie tego wymaga, pracodawca powinien wyjaśnić, czy pokrywa koszty uzyskania zaświadczenia. Gospodarstwa produkujące żywność na sprzedaż przestrzegają przepisów weterynaryjnych niezależnie od zaświadczeń poszczególnych pracowników.
Co jest najtrudniejsze w pracy na gospodarstwie hodowlanym?
Większość pracowników wymienia te same kilka rzeczy: codzienne usuwanie padłych zwierząt, zapach, który towarzyszy ci w drodze do domu, dni wymagające dużego wysiłku fizycznego podczas sprzątania lub załadunku oraz weekendowe dyżury. Ścisłe zasady bezpieczeństwa biologicznego mogą początkowo wydawać się uciążliwe, zwłaszcza na fermach trzody chlewnej, gdzie obowiązkowe jest branie prysznica przed wejściem i po wyjściu z pracy. Osoby, które pozostają dłużej, twierdzą, że po kilku tygodniach ta rutyna staje się czymś naturalnym.
Czy pary mogą pracować razem na fermie?
Tak, a niektóre gospodarstwa aktywnie poszukują par. Zwłaszcza rodzinne gospodarstwa drobiarskie i mleczne ogłaszają oferty pracy dla par z zakwaterowaniem na miejscu, ponieważ dwie osoby mogą dzielić się harmonogramem dyżurów i zastępować się nawzajem w dni wolne. Należy sprawdzić, czy oboje partnerzy otrzymują osobne umowy o pracę, jak podzielone są godziny pracy oraz czy zakwaterowanie jest bezpłatne, czy też jego koszt jest potrącany z wynagrodzenia.